Η σημαντικότερη εξέλιξη για τον φετινό χειμώνα στην Ευρώπη είναι η ξαφνική στρατοσφαιρική θέρμανση (SSW) που καταγράφεται ήδη από τα τέλη Νοεμβρίου.
Τα στοιχεία δείχνουν μια από τις πιο πρώιμες διαταραχές της πολικής δίνης των τελευταίων δεκαετιών, με τα στρατοσφαιρικά ρεύματα να εξασθενούν αισθητά και ορισμένες προσομοιώσεις να «αγγίζουν» ακόμη και πλήρη αναστροφή ανέμων.
Αν το SSW εξελιχθεί σε κανονικό wind reversal, η Ευρώπη θα μπει σε περίοδο έντονης βαρομετρικής ανακατάταξης, με την ψυχρή αέρια μάζα να ωθείται νοτιότερα.
Ακόμη και χωρίς πλήρες SSW, η αποδυνάμωση της δίνης αρκεί για να ανοίξει η πόρτα σε ψυχρότερες ροές από τη βορειοανατολική Ευρώπη προς τη δυτική και κεντρική ήπειρο.
Οι πρώτες ψυχρές ροές χτυπούν την Ευρώπη τον Δεκέμβριο
Τα μεγάλα παγκόσμια μοντέλα (ECMWF, GFS) συγκλίνουν σε ένα σχετικά ψυχρό ξεκίνημα για την Ευρώπη. Οι υψηλές πιέσεις που «χτίζονται» βόρεια, σε Σκανδιναβία και Βόρεια Θάλασσα, και οι χαμηλότερες στα κεντρικά και νότια, οδηγούν σε κυκλοφορία από τα βορειοανατολικά.
Αυτό σημαίνει μεταφορά ψυχρότερου, ηπειρωτικού αέρα προς Γερμανία, Πολωνία, Γαλλία και Βρετανία.
Το GFS, μάλιστα, δίνει αρκετές ημερομηνίες μέσα στον Δεκέμβριο όπου δημιουργείται οργανωμένος άξονας ψύχους από τη Ρωσία έως την Κεντρική Ευρώπη, με το ECMWF να συμφωνεί στη γενική εικόνα αλλά να κρατά το ψύχος πιο συγκρατημένο ως προς την ένταση.
Για την Ελλάδα, αυτό το μοτίβο συχνά μεταφράζεται σε πτώση θερμοκρασίας στα βόρεια και ενίσχυση των βοριάδων, με αυξημένες πιθανότητες για χιονοπτώσεις στα ορεινά και κατά περιπτώσεις στα ημιορεινά της βόρειας χώρας.
Ιανουάριος με μεταβλητότητα και ροή ψύχους από την κεντροανατολική Ευρώπη
Αν και τα μεγάλα μοντέλα δίνουν τάση ομαλοποίησης της κυκλοφορίας τον Ιανουάριο, η αποδυνάμωση της πολικής δίνης συνεχίζει να λειτουργεί ως «σπασμένη άγκυρα» που κρατά ψυχρές δεξαμενές πάνω από την κεντροανατολική Ευρώπη.
Το ECMWF διατηρεί ουδέτερες έως ελαφρώς ψυχρές αποκλίσεις στη βορειοανατολική Ευρώπη, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο καθόδου ψυχρών αερίων μαζών σε όποιο σημείο της ηπείρου εμφανιστεί πρόσφορο βαρομετρικό πεδίο.
Για την Ελλάδα, ο Ιανουάριος προβάλλει πιο ήπιος σε γενικές γραμμές, αλλά με διαστήματα ψύχους «με το πάτημα κουμπιού», ανάλογα με το πότε θα κατηφορίζει ψυχρή λίμνη από την περιοχή των Βαλκανίων. Το GFS σε αρκετά τρεξίματα δείχνει τέτοιες βραχύβιες διαταραχές.
Ο Φεβρουάριος ξαναμαζεύει το κρύο στον Βορρά
Τα seasonals του ECMWF για τον Φεβρουάριο βλέπουν μια επανασυγκρότηση της πολικής δίνης, με ενίσχυση των δυτικών ανέμων και επιστροφή της κλασικής κυκλοφορίας. Αυτό σημαίνει ότι το βαθύ ψύχος θα περιοριστεί ξανά στη Σκανδιναβία και τον Αρκτικό κύκλο.
Η Ευρώπη, συνολικά, μετατοπίζεται σε θερμότερη τάση, με αυξημένες πιθανότητες για πιο ήπιο καιρό στα νότια.
Για την Ελλάδα, το σενάριο αυτό συνήθως οδηγεί σε περιορισμό των ψυχρών εισβολών και σε έναν Φεβρουάριο με θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα, εκτός αν εμφανιστεί σύντομη αλλά απότομη διαταραχή από τα βορειοανατολικά.
